آشنایی با مفاهیم کلیدی در ساخت محلول‌های غذایی گلخانه: استوک، EC، pH و تفاوت بسترهای کاشت

ساخت استوک

استوک (Stock) چیست؟

محلول‌های استوک، محلول‌های غذایی غلیظ‌شده هستند که معمولاً چندین برابر غلیظ‌تر از محلول نهایی تهیه می‌شوند. این محلول‌ها طبق برنامه کوددهی، به نسبت مورد نیاز رقیق شده و در تغذیه گیاهان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هدایت الکتریکی (EC) و نقش آن در تغذیه گیاهان

EC (Electrical Conductivity) بیانگر میزان هدایت الکتریکی محلول غذایی است و نشان‌دهنده مقدار مواد مغذی موجود در آن می‌باشد.

  • آب خالص یا مقطر رسانایی ندارد زیرا فاقد مواد معدنی است.
  • افزودن مواد معدنی به آب، رسانایی آن را افزایش می‌دهد و اندازه‌گیری EC، میزان مواد مغذی محلول در آب را مشخص می‌کند.
  • مقدار EC در برنامه کوددهی با واحد µS/cm یا mS/cm نمایش داده می‌شود.
  • برای تعیین میزان غلظت کود در محلول آبیاری، EC متر به‌کار می‌رود.

pH و اهمیت آن در محلول‌های غذایی

pH میزان اسیدی یا قلیایی بودن محلول غذایی را مشخص می‌کند و در ساخت محلول استوک و تغذیه گیاهان باید مطابق برنامه کوددهی تنظیم شود.

  • pH نامناسب، جذب مواد مغذی را مختل می‌کند.
  • برای تنظیم pH دقیق محلول غذایی، از pH متر استفاده کنید.

کودآبیاری (Fertigation) چیست؟

کودآبیاری (Fertigation) به تزریق کود همراه با آب آبیاری گفته می‌شود. در این روش:

  1. محلول استوک A و B به نسبت مشخص به مخزن آب افزوده می‌شود.
  2. EC و pH محلول تنظیم می‌شود.
  3. محلول غذایی از طریق سیستم آبیاری به گیاهان می‌رسد.

فرهنگستان علوم و ادب فارسی برای واژه Fertigation، اصطلاح “کودآبیاری” را پیشنهاد کرده است.

بسترهای کشت و انواع آن

1. بسترهای آلی (Organic Substrates)

بسترهای آلی از مواد طبیعی و آلی با ظرفیت بالای حفظ آب تشکیل شده‌اند. رایج‌ترین انواع:

  • پیت ماس
  • کمپوست
  • الیاف چوب
  • الیاف نارگیل (کوکوپیت)

2. بسترهای بی‌اثر (Inert Substrates)

بسترهای بی‌اثر که به آنها بسترهای معدنی نیز گفته می‌شود، ظرفیت تبادل کاتیونی پایینی دارند و به همین دلیل، تأثیر کمتری در آزادسازی مواد مغذی دارند. این بسترها ساختار خود را برای مدت طولانی‌تری حفظ می‌کنند.

رایج‌ترین انواع بسترهای بی‌اثر:

  • پشم سنگ
  • پرلیت
  • ورمیکولیت
  • ماسه سیلیس